Giải đáp về bồi thường cho đất có vi phạm
Đất có vi phạm trước 1.7.2014 đã sử dụng ổn định, thuộc diện được xem xét cấp sổ đỏ, vẫn đủ điều kiện được bồi thường khi thu hồi.
Hiện nay, theo khoản 2 Điều 5 Nghị định số 88/2024/NĐ-CP của Chính phủ, điều kiện để được bồi thường đối với trường hợp có vi phạm pháp luật về đất đai là phải thuộc diện được xem xét cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Trong khi đó, khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai năm 2024 quy định một trong những điều kiện cấp Giấy chứng nhận là thửa đất phải phù hợp với quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch chung hoặc quy hoạch phân khu đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
Tuy nhiên, trên thực tế, khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án thì khu đất đó đương nhiên không còn phù hợp với quy hoạch hiện hành, do đã được xác định cho mục đích khác. Vì vậy, đặt ra vấn đề: khi xem xét điều kiện được bồi thường theo khoản 2 Điều 5 Nghị định số 88/2024/NĐ-CP đối với các trường hợp vi phạm pháp luật đất đai, cụ thể như hành vi lấn chiếm đất bãi bồi ven sông, có tiếp tục áp dụng tiêu chí “phù hợp quy hoạch” để làm căn cứ bồi thường hay không?
Về câu hỏi này, Cục Quản lý đất đai trao đổi như sau:
Tại khoản 2 Điều 5 Nghị định số 88/2024/NĐ-CP ngày 15.7.2025 của Chính phủ quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, quy định các trường hợp khác được bồi thường về đất và điều kiện được bồi thường về đất quy định tại khoản 3 Điều 95 của Luật Đất đai, cụ thể: Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất có vi phạm pháp luật về đất đai trước ngày 1.7.2014 mà đã sử dụng đất ổn định, thuộc các trường hợp được xem xét cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định tại khoản 1, điểm a và điểm c khoản 2, khoản 3, khoản 4 Điều 139 của Luật Đất đai.
Do đó, trường hợp hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất có vi phạm pháp luật về đất đai trước ngày 1.7.2014 mà đã sử dụng đất ổn định, thuộc các trường hợp được xem xét cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất theo quy định tại khoản 1, điểm a và điểm c khoản 2, khoản 3, khoản 4 Điều 139 Luật Đất đai thì được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất.
Hiện nay, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn một số điều của Nghị quyết của Quốc hội quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai; do đó sẽ tiếp tục nghiên cứu các khó khăn, vướng mắc phát sinh do quy định của pháp luật để sửa đổi, bổ sung quy định cho phù hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.